Treść orzeczenia
Postanowienie z dnia 16 stycznia 2006 r.
Sygn. akt II PZ 60/05
Niedopuszczalne jest wezwanie pełnomocnika będącego adwokatem do uzupełnienia sporządzonej przez niego apelacji przez oświadczenie, czy wyrok jest zaskarżony w całości czy w części. Sąd pierwszej instancji jest obowiązany odrzucić apelację niespełniającą tego wymagania (art. 3701 w związku z art. 368
§ 1 pkt 1 k.p.c.).
Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,
Andrzej Wróbel (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy z powództwa Urszuli C., Zenona C. przeciwko Hucie Szkła U. S o sprostowanie protokołu powypadkowego, na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 30 września 2005 r., [...] oddalił zażalenie.
Uzasadnienie
Pełnomocnik powodów-adwokat wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Chodzieży ( błędnie oznaczonej w apelacji jako Trzcianka) z dnia 24 maja 2005 r. [...].
Zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2005 r. Sądu Okręgowego-Sądu Pracy w Poznaniu zwrócono akta sprawy do Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Chodzieży celem ustalenia, czy apelacja pełnomocnika powodów nie jest dotknięta brakami formalnymi oraz ewentualnego zastosowania art. 370 1 k.p.c ze względu na brak oświadczenia, czy wyrok jest zaskarżony w całości czy w części. Zarządzeniem tego Sądu Rejonowego z dnia 29 sierpnia 2005 r. wezwano powodów do uzupełnienia braków formalnych apelacji w terminie 7 dni przez oświadczenie, czy wyrok z dnia 24 maja 2005 r. ( w zarządzeniu podano błędną datę 16 czerwca 2005 r.) jest zaskarżony w całości czy w części, pod rygorem odrzucenia apelacji. Pełnomocnik powodów pismem z dnia 1 września 2005 r. poinformował Sąd, że wyrok z dnia 16 czerwca 2005 r. jest zaskarżony przez stronę powodową w całości.
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 września 2005 r. [...] odrzucił apelację. Sąd zważył, że stosownie do brzmienia art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c. apelacja powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać - między innymi - oznaczenie wyroku, od którego była wniesiona, ze wskazaniem czy jest on zaskarżony w całości czy w części. Jest niewątpliwe, że w niniejszej sprawie apelacja sporządzona przez pełnomocnika powodów dotknięta była brakiem formalnym w postaci braku wskazania czy strona zaskarża wyrok w całości czy w części. W ocenie Sądu, gdy apelacja jest sporządzona przez fachowego pełnomocnika, jest to brakiem nieusuwalnym. Sąd Rejonowy zatem błędnie wezwał pełnomocnika powodów, będącego adwokatem, do złożenia oświadczenia w przedmiocie zakresu zaskarżenia wyroku. Zgodnie z przepisem art. 370 1 k.p.c Sąd powinien był odrzucić apelację pełnomocnika powódki. Sąd Okręgowy na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 1 k.p.c odrzucił apelację.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy w Poznaniu pełnomocnik powodów domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ocenie powodów usunięcie braków formalnych apelacji w terminie wskazanym przez Sąd pierwszej instancji powoduje, że apelacja spełnia wszystkie wymogi formalne i jako taka powinna być rozpoznana przez Sąd drugiej instancji. Ponadto zarzucił, że skoro Sąd drugiej instancji zwrócił akta sprawy Sądowi pierwszej instancji w celu zbadania, czy apelacja nie ma wad formalnych i we własnym zakresie nie odrzucił tej apelacji, to późniejsze jej odrzucenie już po uzupełnieniu braków, „wydaje się być bezzasadne”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
1. Przepis art. art. 370 1 k.p.c. został dodany ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172 poz. 1804), która zgodnie z jej art. 13 weszła w życie z dniem 5 lutego 2005 r., a zatem przepis art. 370 1 k.p.c. ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Przepis ten stanowi, że apelację sporządzoną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, niespełniającą wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5, sąd pierwszej instancji odrzuca bez wzywania do usunięcia tych braków, zawiadamiając o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik.
2. Przepis art. 370 1 k.p.c. jest przepisem pragmatycznie jasnym, który ponadto zobowiązuje sąd pierwszej instancji do odrzucenia z urzędu, bez wzywania do usunięcia braków, apelacji sporządzonej przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego w wypadku stwierdzenia przez ten sąd, że apelacja nie spełnia wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c. Sąd pierwszej instancji odrzucając na tej podstawie apelację jest ponadto obowiązany zawiadomić o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik.
3. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że apelacja sporządzona przez pełnomocnika powodów nie spełniała wymagania określonego w art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ nie zawierała wskazania, czy wyrok Sądu pierwszej instancji jest zaskarżony w całości lub w części. Sąd pierwszej instancji był zatem prawnie zobowiązany do odrzucenia apelacji na podstawie art. 370 1 k.p.c. bez wzywania adwokata będącego pełnomocnikiem powodów do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni, czego jednak nie uczynił wbrew wyraźnemu i niebudzącemu wątpliwości brzmieniu powołanego przepisu. Należy przyjąć, mając na uwadze cel i funkcję przepisu art. 370 1 k.p.c., jaką jest zapewnienie wysokiego poziomu apelacji jako środka zaskarżenia, a przez to zwiększenie szans na jej uwzględnienie przez Sąd drugiej instancji, a w konsekwencji wzmożenie ochrony prawnej powodów, że w sytuacji określonej w art. 370 1 k.p.c., niedopuszczalne jest wezwanie - przez sąd pierwszej instancji - adwokata do uzupełnienia braków sporządzonej przez niego apelacji poprzez oświadczenie, czy wyrok Sądu pierwszej instancji jest zaskarżony w całości lub w części. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, Sąd pierwszej instancji nie tylko nie dostrzegł wskazanego braku apelacji, ale po zwróceniu przez Sąd drugiej instancji akt sprawy celem ustalenia, czy apelacja pełnomocnika powodów nie jest dotknięta brakami formalnymi oraz ewentualnego zastosowania art. 370 1 k.p.c ze względu na brak oświadczenia, czy wyrok jest zaskarżony w całości lub w części - stwierdził ten brak, lecz wbrew temu przepisowi i wyraźnej sugestii Sądu drugiej instancji nie odrzucił apelacji powodów.
4. Sąd drugiej instancji, który odrzucił apelację z przyczyny określonej w art. 3701 k.p.c., nie zawiadomił o tym właściwego organu samorządu adwokackiego, do którego należy pełnomocnik powodów, mimo że taki obowiązek wynika wprost z treści przepisu, który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Biorąc jednakże pod rozwagę szczególne okoliczności niniejszej sprawy, uchylanie tylko z tego powodu zaskarżonego postanowienia byłoby nieproporcjonalne w stosunku do celu, jakiemu służy instytucja prawna zawiadamiania właściwych organów samorządu adwokackiego o sporządzeniu przez adwokata apelacji niespełniającej wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c.
5. Należy mimo to podkreślić, że niesumienność i niestaranność pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie polega nie tylko na tym, że nie oznaczył w sporządzonej przez siebie apelacji czy wyrok jest zaskarżony w całości lub w części, lecz także na tym, że błędnie oznaczył w tej apelacji Sąd pierwszej instancji jako Sąd Rejonowy w Trzciance. Ponadto, pełnomocnik próbuje w niniejszym zażaleniu skutki własnego zaniedbania przerzucić na Sąd drugiej instancji, który rzeczywiście popełnił oczywistą, wskazaną w zażaleniu, omyłkę w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stwierdzając, że apelacja powodów została wniesiona od wyroku Sądu Rejonowego w Trzciance, gdy tymczasem apelacja powodów była wniesiona od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Chodzieży w sprawie [...]. Błąd Sądu drugiej instancji nie ma jednak wpływu na tok niniejszego postępowania i zapadłe w nim rozstrzygnięcie.
Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.