Treść orzeczenia
Postanowienie z dnia 16 marca 2000 r.
Sygn. akt I PKN 764/99
Przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny nie jest prawnym obowiązkiem pracodawcy.
Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera , Andrzej Kijowski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2000 r. sprawy z powództwa Anety W.-H. przeciwko Placówce Oświatowo-Wychowawczej w P. o uznanie za bezskuteczne przeniesienia stan nieczynny, na skutek kasacji strony pozwanej od postanowienia Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu z dnia 25 sierpnia 1999 r. [...] postanowił: oddalić kasację.
Uzasadnienie
Powódka Aneta W.-H. żądała uznania bezskuteczności przeniesienia jej w stan nieczynny przez pozwaną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą w P. Powoływała się na to, że przeniesienie jej – nauczyciela mianowanego – w stan nieczynny, w okresie ciąży jest zarówno „krzywdzące” jak i sprzeczne z art. 177 Kodeksu pracy. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o jego oddalenie powołując się na to, że art. 177 KP nie ma zastosowania do nauczycielki przeniesionej w stan nieczynny.
Na rozprawie z dnia 20 lipca 1999 r. przed Sądem Pracy strony zawarły ugodę wyrażającą się w uzgodnionym z powódką „anulowaniu” przeniesienia jej w stan nieczynny.
W tej sytuacji Sąd Rejonowy Sąd Pracy w Lipsku umorzył postępowanie. W uzasadnieniu tego postanowienia wyraził pogląd, że powódka powinna korzystać z przewidzianej w Kodeksie pracy ochrony pracy kobiet w okresie ciąży. Ponadto należało mieć na uwadze kontrowersyjność tego, czy nastąpiła likwidacja zakładu pracy, a z pewnością pracodawca nie przeprowadził, wymaganej zdaniem Sądu, konsultacji ze związkiem zawodowym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwana powołała się na to, że zawierając ugodę była w błędzie zasugerowana stanowiskiem Sądu o bezprawności przeniesienia powódki w stan nieczynny w okresie ciąży. Natomiast zgodnie z art.223 § 2 i art. 203 § 14 KPC Sąd: „nie powinien dopuścić do zawarcia ugody sprzecznej z prawem”.
Sąd Okręgowy w Radomiu postanowieniem z dnia 25 sierpnia 1999 r. oddalił zażalenie pozwanej. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdza się, że strona pozwana, chociaż zmierza do uchylenia się od skutków swego oświadczenia woli w zakresie ugody sądowej, nie wykazała przesłanek nieważności lub innych wad zawartej ugody określonych w art. 82 lub 87 KC oraz art. 918 § 1 KC. Zresztą pozwana nawet nie przytoczyła okoliczności, które wskazywałyby na to, że ugoda została zawarta pod wpływem błędu w okolicznościach przewidzianych w art. 918 § 1 KC. Bezpodstawny jest również zarzut zażalenia jakoby Sąd Pracy naruszył art. 223 § 2 w związku z art. 203 § 4 KPC. W tym zakresie Sąd Okręgowy stwierdził, że nie może być uznane za sprzeczne z prawem anulowanie przeniesienia powódki będącej w ciąży w stan nieczynny. Należało bowiem uwzględnić zarówno to, że przyczyną przeniesienia powódki w stan nieczynny była częściowa likwidacja zakładu pracy, co oznacza, że pracodawca dokonał wyboru osób objętych przeniesieniem. Dokonując zaś w ramach swej decyzji wyboru powódki powinien mieć na uwadze „ochronę przewidzianą w art. 177 § 1 KP z jakiej korzystają kobiety w ciąży i na urlopie macierzyńskim w aspekcie szeroko pojętej w prawie pracy ochrony kobiet ciężarnych i przebywających na urlopach macierzyńskich przed utratą pracy zgodnie z zasadami współżycia społecznego”.
Od powyższego postanowienia strona pozwana wniosła kasację opierając ją na obu podstawach przewidzianych w art. 3931
KPC. W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię jakoby nauczycielowi mianowanemu będącemu w okresie ciąży przysługiwała ochrona, o której mowa w art. 177 KP. W zakresie przepisów postępowania zarzucono w kasacji naruszenie art. 223 § 2 w związku z art. 203 § 4 KPC poprzez uznanie, że ugoda nie jest sprzeczna z prawem. Wnioskiem kasacji było żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi Pracy do ponownego rozpatrzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Stosownie do podstaw kasacji, które wyznaczają zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy (art. 39311
KPC), jedyną kwestią, która podlegała ocenie w tym postępowaniu, było to, czy ugoda pozostaje w sprzeczności z zasadami przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny określonymi w art. 20 Karty Nauczyciela. Tylko w razie takiej bezprawności ugody można byłoby mówić o naruszeniu obowiązku Sądu Pracy w zakresie kontroli zawartej przed tym Sądem przez strony ugody co do jej zgodności z prawem.
W zakresie powołanych w kasacji przepisów nie ma żadnych podstaw do przyjęcia jakoby nastąpiło naruszenie prawa zarówno w odniesieniu do treści ugody jak i do zaskarżonego postanowienia wynikającego z uznania, iż ugoda jest zgodna z prawem i zasadami współżycia społecznego. Według niezakwestionowanych w kasacji ustaleń zaskarżonego postanowienia Szkoła zatrudniająca powódkę nie została zlikwidowana (w znaczeniu całkowitej likwidacji zakładu pracy) i już chociażby z tego względu nie można by na gruncie art. 20 ustawy Karty Nauczyciela opierać założenia jakoby przeniesienie powódki w stan nieczynny było prawnym obowiązkiem strony pozwanej. Jeżeli strona pozwana powołuje się na swe uprawnienie do przeniesienia powódki w stan nieczynny, nie będące jednakże prawnym obowiązkiem – to również w obszarze jej woli znajdowało się uprawnienie do wyrażonego w ugodzie „anulowania” oświadczenia woli o przeniesieniu powódki w stan nieczynny. Podkreślić trzeba, że w postanowieniu o umorzeniu postępowania na skutek zawartej ugody, Sąd Pracy nie orzekał o bezprawności przeniesienia powódki w stan nieczynny, ale wyłącznie potwierdzał, że przedmiotowa ugoda nie narusza prawa ani zasad współżycia społecznego. Tymczasem w kasacji strona pozwana, z pominięciem istoty postanowienia o umorzeniu postępowania, przedstawiła argumentację stanowiska, iż przenosząc powódkę w stan nieczynny pozwana nie naruszyła art. 177 KP, który nie miał zastosowania. W związku z tym należy stwierdzić, iż w zaskarżonym postanowieniu Sąd drugiej instancji prawidłowo ustalił podstawę faktyczną swego rozstrzygnięcia odpowiednio do przesłanek zastosowania art. 223 § 2 w związku z art. 203 § 4 KPC, a ściślej rzecz biorąc odpowiednio dla kontroli oceny prawnej w tym zakresie wyrażonej w postanowieniu Sądu Pracy. Nie budzi zastrzeżeń zasadnicza ocena, iż w świetle ustalonych okoliczności ugoda była zgodna z prawem i zasadami współżycia społecznego. W ugodzie tej bowiem, z zachowaniem prawa strony pozwanej do wyboru nauczycieli do przeniesienia w stan nieczynny, strona pozwana uprawniona była do „anulowania” przeniesienia w stan nieczynny powódki mając na uwadze – jaki to określił Sąd Okręgowy – szeroko pojętą ochronę przed utratą pracy kobiet ciężarnych i przebywających na urlopach macierzyńskich. Z powyższych przyczyn kasacja nie mająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 39312
KPC).