Treść orzeczenia
Wyrok z dnia 7 stycznia 1997 r.
Sygn. akt I PKN 56/96
Przyczyny leżące po stronie pracownika nie uzasadniają wypowiedzenia, zawartej na czas określony umowy o pracę za granicą (§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawach niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (tekst jednolity: Dz. U. z 1990 r., Nr 44, poz. 259).
Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Walerian Sanetra.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa Piotra K. przeciwko "B".SA w W.-Oddział w R. o odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 26 września 1996 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Powód Piotr K. w sprawie przeciwko "B." SA w W.-Oddziałowi w R. o odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 26 września 1996 r. [...] Jego zdaniem ten wyrok, oddalający apelację od wyroku Sądu I instancji oddalającego powództwo, narusza § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r., Nr 44, poz. 259). Według powoda wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę za granicą, zawartej na czas określony, nie może nastąpić z przyczyn leżących po stronie pracownika (chyba że są podstawy do rozwiązania tej umowy bez wypowiedzenia), albowiem § 6 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia dopuszcza jej rozwiązanie tylko w przypadku, gdy jest to uzasadnione potrzebami organizacyjno-produkcyjnymi budowy (usługi) eksportowej.
Podniesiono także zarzut naruszenia art. 265 KP.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacja jest uzasadniona.
Co do zarzutu naruszenia art. 265 KP należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy podziela poglądy wyrażone we wcześniejszych orzeczeniach, iż samo złożenie pozwu po terminie z art. 264 KP, bez wyraźnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia, należy traktować jako złożenie tego wniosku. Nie podziela natomiast poglądu wynikającego z wyroku SN z dnia 14 listopada 1979 r., I PRN 137/79 (OSNCP 1980 z. 6 poz. 120, OSPiKA 1981 z. 7/8 poz. 123 z krytyczną glosą L. Florka) oraz wyroku z dnia 16 października 1981 r. (I PZP 32/81), I PR 88/81 (OSNCP 1982 z. 5-6 poz. 75, OSPiKA 1982 z. 11 poz. 203 z glosą J. Tyszki), według którego negatywne okoliczności leżące po stronie pracownika mogą uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę za granicą zawartej na czas określony. Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszej sprawie dopuszczalność wypowiedzenia takiej umowy, określona w rozporządzeniu z dnia 27 grudnia 1974 r. w przypadku, "gdy jest to uzasadnione potrzebami organizacyjno-produkcyjnymi budowy (usługi) eksportowej" oznacza przyczyny leżące po stronie pracodawcy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż zasadą jest niedopuszczalność wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony (art. 32 i art. 33 KP). Wyjątki od tej zasady nie mogą być zatem interpretowane rozszerzająco. Przewidziana w § 6 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia przyczyna wypowiedzenia jest okolicznością, która umożliwia wypowiedzenie przez pracodawcę. Możliwość wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy z inicjatywy pracownika przewidziana jest natomiast w przypadku zajścia po jego stronie ciężkiego wypadku losowego (§ 6 ust. 2). Pracodawca jest wówczas obowiązany do rozwiązania umowy w drodze porozumienia stron. Także ta okoliczność przemawia za ścisłym rozumieniem pojęcia "potrzeb organizacyjno-produkcyjnych". Rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę lub z inicjatywy pracownika jest bowiem dopuszczalne tylko w dokładnie określonych przypadkach, przy czym w odniesieniu do pracownika, w szczególności obejmuje to śmierć małżonka, dziecka, matki lub ojca albo klęski żywiołowe. Tak poważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy z inicjatywy pracownika uzasadniają - zgodnie z zasadą równości stron tego stosunku - niedopuszczalność rozszerzającego rozumienia zwrotu "potrzeby organizacyjnoprodukcyjne" pracodawcy.
Regulacje te wymagają od pracownika i pracodawcy szczególnie starannego doboru kontrahentów. Pracodawca ponosi znaczne ryzyko osobowe, nie może bowiem zwolnić pracownika, który lekko narusza swoje obowiązki pracownicze lub jest mało przydatny. Tylko w przypadku ciężkich naruszeń może on rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (§ 6 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia). Jest to konsekwencją stabilności umów o pracę zawartych na czas określony.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy zatem ustalić wysokość należnego powodowi odszkodowania.
Z tych względów na mocy art. 393¹³
§ 1 KPC orzeczono jak w sentencji.