descriptionTreść orzeczenia

Postanowienie z dnia 26 stycznia 1999 r.

Sygn. akt I PKN 544/98

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski, Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Uzasadnienie

Powód Janusz M., prowadzący Stację Benzynową CPN [...] wniósł o wydanie nakazu zapłaty, którym pozwany Zdzisław B. zostanie zobowiązany do zapłaty kwoty 116 105 000 starych złotych zgodnie z zawartą między stronami ugodą dotyczącą niedoboru. Nakaz zapłaty [...] został wydany w dniu 13 stycznia 1994 r. i uprawomocnił się.

Pozwany wniósł od tego nakazu skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 24 lutego 1998 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Prudniku uchylił nakaz zapłaty i powództwo oddalił. Sąd Rejonowy ocenił, że ugoda stron została zawarta pod wpływem groźby bezprawnej powoda zwolnienia dyscyplinarnego pozwanego i wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego. Skargę o wznowienie postępowania uzasadnia uniewinnienie pozwanego w postępowaniu karnym od zarzutu zaboru mienia na szkodę powoda.

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu uchylił ten wyrok i odrzucił skargę pozwanego o wznowienie postępowania. Sąd drugiej instancji podniósł, że podstawę wznowienia postępowania może stanowić wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, mających wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 KPC). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego uniewinnienie pozwanego w postępowaniu karnym nie wpływa bezpośrednio na ocenę zawinienia pozwanego w postępowaniu cywilnym, gdyż wyrok taki nie wiąże w rozumieniu art. 11 KPC. Nie jest to też wyrok objęty art. 403 § 3 KPC, gdyż przepis ten dotyczy sytuacji, gdy zostanie wykryty wyrok dotyczący tego samego stosunku prawnego. Zdaniem Sądu drugiej instancji wykrycie nowych okoliczności lub dowodów (art. 403 § 2 KPC) dotyczyć musi okoliczności (dowodów) nie ujawnionych w poprzednim postępowaniu, bo nieznanych stronom. Taka sytuacja nie występuje w sprawie. Pozwany w poprzednim postępowaniu mógł bowiem powoływać wszystkie okoliczności i dowody, które następnie powołano i przeprowadzono w sprawie karnej, gdyż miał o nich pełną wiedzę. Nadto wobec tych okoliczności pozwany przekroczył termin z art. 407 KPC. Nowym dowodem nie jest także sam wyrok sądu karnego, gdyż dowód ten powstał już po zakończeniu postępowania cywilnego. Sąd Wojewódzki powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie: wyrok (powinno być uchwała składu siedmiu sędziów) z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68 i wyrok (powinno być postanowienie) z dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZ 4/75. Od postanowienia z dnia 2 czerwca 1998 r. kasację wniósł pozwany. Zarzucił naruszenie art. 403 § 2 i 3 oraz art. 407 KPC. W kasacji brak jest wywodów dotyczących wykładni tych przepisów czy oceny ich zastosowania. W kasacji przedstawiono jedynie pogląd, że skoro pozwany został uniewinniony od zarzutu kradzieży na szkodę powoda, to nie może odpowiadać za spowodowanie niedoboru.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Uzasadnienie kasacji jedynie przy bardzo liberalnym podejściu może być uznane za uzasadnienie wskazanych podstaw kasacyjnych. W istocie w kasacji nie przedstawia się bowiem żadnych elementów, które mogą być uznane za próbę wykładni art. 403 § 2 i 3 oraz art. 407 KPC, czy próbę oceny ich niewłaściwego zastosowania. Tymczasem należy uznać, że Sąd drugiej instancji dokonał w pełni prawidłowej wykładni tych przepisów i słusznie uznał, że art. 403 § 2 i 3 KPC nie mogą być w sprawie zastosowane. Zgodnie z art. 403 § 2 KPC można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wykładnia tego przepisu jest utrwalona. W tym zakresie należy się w szczególności odwołać do uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 21 lutego 1969 r., [...] III PZP 63/68 (OSNCP 1969 z. 12, poz. 208), według której środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 KPC (por. też: postanowienie z dnia 5 maja 1967 r., I PZ 20/67, OSNCP 1967 z. 11, poz. 209; postanowienie z dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZ 4/75, OSNCP 1976 z. 2, poz. 38; wyrok z dnia 10 września 1997 r., I PKN 245/97, OSNAPiUS 1998 nr 12, poz. 359). W postanowieniu z dnia 15 maja 1968 r., I CO 1/68 (OSNCP 1969 z. 2, poz. 36) Sąd Najwyższy stwierdził, że z końcowego zwrotu art. 403 § 2 KPC wynika, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i podówczas nieujawnialnych, bo nie znanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę. W sposób oczywisty wynika z tego, że w niniejszej sprawie nie występowała żadna z podstaw wznowienia postępowania wymienionych w art. 403 § 2 KPC. Jeżeli chodzi o okoliczności faktyczne i środki dowodowe, które zostały podniesione i przeprowadzone w postępowaniu karnym, to były one znane pozwanemu przed zakończeniem postępowania cywilnego (pomijając już, że w stosunku do nich został przekroczony termin z art. 407 KPC). Natomiast gdyby za nowy środek dowodowy traktować wyrok sądu karnego, to powstał on po zakończeniu postępowania cywilnego i w związku z tym nie może stanowić podstawy wznowienia z art. 403 § 2 KPC.

W pełni prawidłowo ocenił również Sąd drugiej instancji, że w sprawie nie występuje podstawa wznowienia postępowania określona w art. 403 § 3 KPC. Wyrok sądu karnego nie dotyczy bowiem w sposób oczywisty tego samego stosunku prawnego, co zaskarżony nakaz zapłaty. Wyrok karny dotyczy bowiem odpowiedzialności pozwanego za zarzucone mu przestępstwo kradzieży mienia, a nakaz zapłaty odpowiedzialności cywilnej z tytułu niedoboru. Nadto wyrok ten zapadł po zakończeniu sprawy cywilnej. Nie można więc mówić o jego "wykryciu" w podanym wyżej znaczeniu.

Wobec tego kasacja pozwanego podlegała oddaleniu z mocy art. 393¹² KPC.