Treść orzeczenia
Wyrok z dnia 2 września 1998 r.
Sygn. akt I PKN 273/98
Dyrektor przedsiębiorstwa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od odwołania go z zarządu spółki do rozwiązania stosunku pracy, nie uzyskuje wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy pracowniczych uprawnień w zakresie wynagrodzenia za pracę.
Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 września 1998 r. sprawy z powództwa Tadeusza Henryka N. przeciwko Komunalnemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu Spółce z o.o. w B. o zapłatę, na skutek kasacji powoda i strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 25 marca 1998 r. [...]
1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną w punkcie 1 kwotę 13.545 złotych zastąpił kwotą 3.870 zł (trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt złotych),
2. oddalił kasację powoda i nie obciążył go kosztami postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Powód Tadeusz Henryk N. w pozwie przeciwko Komunalnemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu Spółce z o.o. w B. wniósł, po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa, o zasądzenie kwoty 15.480 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy oraz kwoty 13.545 zł tytułem odprawy emerytalnej z ustawowymi odsetkami. Strona pozwana nie uznała powództwa, twierdząc w odpowiedzi na pozew, że do powoda, jako członka Zarządu Spółki, nie miały zastosowania postanowienia Układu Zbiorowego Pracy Pracowników Komunalnego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego. Wynagrodzenie powoda ustalała Rada Nadzorcza, która nie przyznała mu dochodzonych pozwem świadczeń.
Sąd Wojewódzki -Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, wyrokiem z dnia 19 listopada 1997 r., zasądził na rzecz powoda żądane pozwem kwoty wraz z odsetkami i ustalił, iż powód był zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę z dnia 16 września 1991 r. na stanowisku dyrektora. W umowie o pracę została określona kwota miesięcznego wynagrodzenie zasadniczego powoda, a pozostałe składniki wynagrodzenia miały być określane uchwałami Rady Nadzorczej. W dniu 25 października 1996 r. powód został odwołany z funkcji członka zarządu Spółki z dniem 1 grudnia 1996 r. Faktycznie obowiązki dyrektora wykonywał do 28 listopada 1996 r., do 28 lipca 1997 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a z dniem 29 lipca 1997 r. umowa o pracę została rozwiązana bez wypowiedzenia w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skoro powód nie był członkiem zarządu od 1 grudnia 1996 r., to od tego czasu należy wobec niego stosować w zakresie roszczeń płacowych przepisy układu zbiorowego dotyczące ogółu pracowników.
Rozpoznając apelację strony pozwanej, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził na rzecz powoda jedynie kwotę 13.545 zł z odsetkami tytułem odprawy emerytalno-rentowej, wskazując jako podstawę prawną art. 92¹ § 1 KP. Sąd Apelacyjny uznał za zasadną apelację strony pozwanej w zakresie zasądzonej nagrody jubileuszowej i uznał, iż powód nie jest uprawniony do tej nagrody. Zgodnie z § 26 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy obowiązującego u strony pozwanej od 28 marca 1995 r. zasady wynagradzania zawarte w tym układzie obowiązują wszystkich pracowników spółki z wyjątkiem, między innymi, zarządu spółki. Zgromadzenie Wspólników pozwanej Spółki z o.o. w akcie notarialnym z 26 kwietnia 1994 r. postanowiło, że zarząd spółki jest dwuosobowy, a w skład zarządu wchodzą dyrektor i zastępca dyrektora. Zatem do powoda, jako członka zarządu, nie miały zastosowania zasady wynagradzania przewidziane tym układem i nie zmienia tego fakt, że powód został z dniem 1 grudnia 1996 r. odwołany z zarządu spółki, a umowa o pracę została rozwiązana dopiero 29 lipca 1997 r.
Powyższy wyrok zaskarżyły kasacjami obie strony.
Kasacja powoda dotyczy wyroku Sądu Apelacyjnego w części oddalającej powództwo o zapłatę nagrody jubileuszowej i zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez przyjęcie, że do powoda nie mają zastosowania zasady wynagradzania przewidziane w układzie zbiorowym pracy, jak również § 9 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358), bowiem układ zbiorowy pracy nie zawierał odesłania do stosowania tego przepisu.
Kasacja strony pozwanej dotyczy wyroku Sądu Apelacyjnego w części zasądzającej kwotę 9.675 zł i zarzuca naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 241²⁶
§ 2 KP oraz § 26 pkt 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy Komunalnego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego Spółki z o.o. w B. poprzez przyjęcie, iż powodowi, jako odwołanemu z funkcji dyrektora - członkowi zarządu, z którym następnie rozwiązano umowę o pracę, przysługuje odprawa rentowa z § 23 tego Układu, a nie odprawa rentowa na warunkach ogólnych z art. 92¹ § 1 KP.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Twierdzenia kasacji powoda o zawarciu między stronami w grudniu 1996 r. umowy zmieniającej warunki pracy i płacy nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym ustalonym przez Sądy obu instancji. Istota tego zarzutu dotyczy sfery stosowania przepisów postępowania, jednakże powód nie wskazał w ogóle jako podstawy kasacji naruszenia tych przepisów, ani nie wymienił przepisów postępowania, które, jego zdaniem, zostały naruszone przez Sąd drugiej instancji. W takich warunkach Sąd Najwyższy jest związany ustalonym w sprawie stanem faktycznym (art. 393¹⁵
KPC ), iż umowa o pracę z dnia 16 września 1991 r. obowiązywała strony do daty jej rozwiązania w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP w dniu 29 lipca 1997 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436).
Stosownie do art. 241²⁶
§ 2 KP układ zakładowy nie może określać zasad wynagradzania osób zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. Zgodny z tym przepisem § 26 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy, obowiązujący u strony pozwanej od 28 marca 1995 r., stanowi, iż zasady wynagradzania zawarte w tym układzie nie obowiązują w stosunku do zarządu spółki. Powód zatrudniony w charakterze dyrektora - członka zarządu był niewątpliwie osobą zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy, był więc wyłączony spod regulacji układowej dotyczącej zasad wynagradzania, a więc zarówno odnośnie do nagrody jubileuszowej, jak i do odprawy rentowej. Również odwołanie powoda z funkcji członka zarządu nie zmieniło tej sytuacji, bowiem stosunek pracy na stanowisku dyrektora, łączący strony od 16 września 1991 r., nie uległ zmianie do czasu rozwiązania tej umowy, co z uwagi na chorobę powoda, nastąpiło dopiero w dniu 29 lipca 1997 r. Oznacza to, iż dyrektor przedsiębiorstwa - spółki z o.o. nie uzyskuje pracowniczych uprawnień w zakresie wynagrodzenia za pracę, wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy z chwilą odwołania go z zarządu tej spółki.
Sąd Apelacyjny, wyrażając analogiczny pogląd zasadnie przyjął, iż powodowi nie przysługuje nagroda jubileuszowa, a do odprawy emerytalnej powód jest uprawniony z mocy art. 92¹
§ 1 KP. Jednakże zasądzając tę odprawę w wysokości 350% ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy w kwocie 13.545 zł Sąd Apelacyjny zastosował w rzeczywistości przepis § 23 Zakładowego Układu, zamiast powołanego w swoim uzasadnieniu art. 92¹
§ 1 KP, który przewiduje odprawę rentową lub emerytalną jedynie w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Z tych też względów zaskarżony wyrok podlegał zmianie na podstawie art. 393¹⁵ KPC.
Kasacja powoda nie ma usprawiedliwionych podstaw również w zakresie dochodzonej nagrody jubileuszowej na podstawie § 9 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358 ), który to przepis, jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny, nie obowiązywał w dniu 29 lipca 1997 r., to jest w dacie rozwiązania z powodem umowy o pracę wobec art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ).
Kierując się powyższymi uwagami Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda na podstawie art. 393¹²
KPC.