Treść orzeczenia
Sygn. akt I CZ 44/08
Postanowienie
Dnia 4 lipca 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jan Górowski
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości S.(...) Spółki z o.o. w W. przeciwko Wyższej Szkole M.(…) w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 lipca 2008 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2007 r. Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości S.(...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko Wyższej Szkole M.(…) w W. odrzucił skargę kasacyjną strony powodowej z powodu nieuiszczenia w terminie opłaty od skargi kasacyjnej.
W zażaleniu powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia kwestionując jednocześnie postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 21 sierpnia 2007 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako nieudokumentowanego. Wskazał, że stan środków masy upadłości nie pozwala na uiszczenie opłaty sądowej od skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zażalenie powoda zostało wniesione od postanowienia Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, lecz pośrednio kwestionuje postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Możliwość kontroli takiego postanowienia, jako orzeczenia nie podlegającego samoistnemu zaskarżeniu jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie dopuszczona (por. m.in. post. SN z 14.10.2005 r., III CZ 77/05, post. SN z 17.01.2003 r., I CZ 193/02).
Kwestia zasadności odmowy zwolnienia powoda od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż skarga kasacyjna powoda podlegała odrzuceniu z innych przyczyn.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarga kasacyjna została wniesiona przez powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 13 kwietnia 2007 r., którym Sąd ten uwzględnił apelację powoda w całości i zmienił zaskarżone orzeczenie zgodnie z żądaniem zawartym z apelacji. W apelacji z dnia 25 stycznia 2006 r. powód wniósł bowiem o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, oddalającego powództwo w całości, „przez uchylenie pkt II wyroku odnośnie oddalenia powództwa i zasądzenia od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty 167.292,05 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu”. Zakres zaskarżenia apelacją był więc węższy niż pierwotne żądanie pozwu, którym powód dochodził zapłaty odsetek umownych w wysokości 0,13% dziennie. W tym stanie rzeczy wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie oddalającym powództwo i niezaskarżonym apelacją powoda się uprawomocnił i nie był przedmiotem orzekania przez Sąd Apelacyjny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji związany jest bezwzględnie granicami apelacji, a przecież granice te obejmują też granice zaskarżenia (podmiotowe i przedmiotowe). Granic zaskarżenia nie można przekroczyć nawet w razie nieważności postępowania. Sąd drugiej instancji z tego punktu widzenia nie uchybił zresztą przepisowi art. 378 § 1 k.p.c., o czym świadczy brak orzeczenia o oddaleniu apelacji w jakiejkolwiek części.
Należy więc uznać, że skarga kasacyjna z dnia 20.08.2007 r., którą powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego „w zakresie orzeczenia o odsetkach ustawowych i daty ich wymagalności” została wniesiona od wyroku nieistniejącego, gdyż Sąd Apelacyjny w związku z zakresem zgłoszonego żądania w ogóle żądania takiego nie rozpoznawał. Skarga kasacyjna powoda jako wniesiona od orzeczenia nieistniejącego podlegała więc odrzuceniu jako z innych przyczyn niedopuszczalna, gdyż brak było substratu zaskarżenia (art. 3986
§ 2 i 3 k.p.c.; por. post. SN z 29 kwietnia 1997 r., I CKU 51/97; post. SN z 29 sierpnia 2000 r., I CKN 855/00, post. z 22.03.2007 r., III CSK 387/06). Rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia powoda od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej było zatem zbędne.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i z tego względu zażalenie powoda podlegało oddaleniu (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).