Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2023 r. w sprawie warunków i sposobu przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa, a także jego ochrony w czasie wojny oraz właściwości organów w tych sprawach

§ 1.

Rozporządzenie określa warunki i sposób przygotowania i wykorzystania transportu morskiego, kolejowego, samochodowego, lotniczego i żeglugi śródlądowej oraz infrastruktury drogowej i kolejowej na potrzeby obronne państwa, a także ich ochrony w czasie wojny oraz właściwość organów w tych sprawach.

§ 2.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:

1)

dublujące mosty drogowe - mosty budowane z konstrukcji składanych w ustalonych osiach w przypadku zniszczenia mostów stałych;

2)

infrastruktura transportowa - punktowe i liniowe budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, przeznaczone do prowadzenia ruchu pojazdów, utrzymania i obsługi środków transportu lotniczego, morskiego i żeglugi śródlądowej oraz zapewnienia bezpieczeństwa ruchu środkami transportu;

3)

infrastruktura transportowa znaczenia obronnego - istniejącą lub projektowaną infrastrukturę transportową, której budowa, utrzymanie i eksploatacja, oprócz względów gospodarczych, społecznych i ekologicznych, jest uzasadniona interesem bezpieczeństwa i obronności państwa oraz jest objęta osłoną techniczną;

4)

morski potencjał przeładunkowo-transportowy - statki i okręty oraz porty morskie wraz z ich możliwościami w zakresie przewozów i przeładunków, z uwzględnieniem specyfiki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3.

Organy administracji publicznej oraz kierownicy jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez te organy, a także jednostki organizacyjne, dla których te organy administracji publicznej są organami założycielskimi, kierownicy urzędów i instytucji państwowych oraz władze organizacji społecznych uwzględniają potrzeby obronne państwa w zakresie transportu morskiego, kolejowego, samochodowego, lotniczego i żeglugi śródlądowej, zwanego dalej „transportem”, każdy w zakresie swojego działania.

§ 4.

1.

Minister właściwy do spraw transportu koordynuje w czasie pokoju, w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny przygotowania transportu na potrzeby obronne państwa.

2.

W ramach koordynowania, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw transportu:

1)

wspiera realizację w wymaganym czasie potrzeb przemieszczania sił o wysokiej gotowości do działania zgłoszonych przez Ministra Obrony Narodowej i zadeklarowanych przez Rzeczpospolitą Polską do użycia w ramach operacji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego lub Unii Europejskiej;

2)

planuje oraz nadzoruje zapewnienie potrzeb transportu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny zgłoszonych przez Ministra Obrony Narodowej;

3)

ustala w czasie pokoju, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, procedury wykorzystania transportu morskiego, kolejowego, samochodowego i lotniczego na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w stanach gotowości obronnej państwa;

4)

nadzoruje w podmiotach, których przedmiotem działalności są usługi transportowe, oraz jednostkach przewidzianych do militaryzacji realizację nałożonych zadań w zakresie przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa;

5)

wdraża wymagania techniczno-obronne w zakresie budowy, przebudowy, remontu i rozbudowy obiektów infrastruktury transportowej, w tym w zakresie wyznaczania klasy MLC - wojskowej klasy obciążeń dla infrastruktury drogowej;

6)

ustala w czasie pokoju, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, kierunki rozwoju transportu oraz infrastruktury transportowej znaczenia obronnego;

7)

sprawuje nadzór nad funkcjonowaniem systemu transportowego w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny;

8)

ustala, w porozumieniu z właściwymi ministrami, kierunki rozwoju produkcji, importu i dostaw środków transportu oraz określa wymagania techniczne, jakim powinny one odpowiadać;

9)

ustala, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, wymagania obronne w zakresie opracowania założeń do wdrażania nowych technologii dotyczących przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa oraz uwzględnia je w badaniach naukowych i pracach rozwojowych;

10)

przedstawia Ministrowi Obrony Narodowej propozycje jednostek przewidzianych do militaryzacji, na które zostanie nałożony obowiązek realizacji zadań w zakresie wykonywania przewozów na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach obowiązków państwa-gospodarza;

11)

sprawuje kontrolę stanu przygotowania jednostek przewidzianych do militaryzacji, których przedmiotem działania są usługi transportowe;

12)

realizuje przedsięwzięcia w zakresie współpracy międzynarodowej w dziedzinie rozwoju transportu oraz zapewnienia potrzeb transportowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, opierając się na priorytetach obronnych i rzeczywistych możliwościach Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 5.

Minister właściwy do spraw transportu planuje wykorzystanie transportu w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny na potrzeby:

1)

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, jednostek organizacyjnych przewidzianych do militaryzacji, jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych oraz nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych;

2)

organów władzy państwowej i administracji publicznej, sądów i jednostek prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej, urzędów i instytucji państwowych oraz organizacji pozarządowych wykonujących zadania obronne, jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez organy administracji rządowej, a także formacji uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 6.

Świadczenie usług transportowych w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny obejmuje, z uwzględnieniem ustalonych priorytetów, potrzeby:

1)

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach obowiązków państwa-gospodarza;

2)

zapewnienia bezpieczeństwa państwa oraz utrzymania porządku i bezpieczeństwa publicznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

3)

utrzymania produkcji przemysłowej i usług wykonywanych na rzecz interesu bezpieczeństwa i obronności państwa;

4)

przewozu materiałów, sprzętu i środków niezbędnych do realizacji zadań w ramach obrony terytorium kraju, ochrony ludności, ochrony zdrowia i utrzymania ciągłości funkcjonowania transportu i poczty;

5)

ewakuacji ludności i poszkodowanych, a także formacji uzbrojonych uczestniczących w akcjach ratowniczych;

6)

przewozu podstawowych artykułów przeznaczonych na zaopatrzenie ludności;

7)

ochrony i ewakuacji dóbr kultury szczególnie cennych dla dziedzictwa narodowego;

8)

ochrony i przemieszczania innych dóbr materialnych;

9)

transportu sanitarnego;

10)

osób, w tym przejazdy:

a)

żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, osób posiadających karty powołania oraz karty przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego do jednostek przewidzianych do militaryzacji i formacji uzbrojonych,

b)

pracowników ochrony zdrowia i ratownictwa,

c)

pracowników urzędów państwowych,

d)

pracowników zakładów produkcyjnych.

§ 7.

Przejście transportu oraz utrzymania infrastruktury transportowej na zasady działania w czasie wojny następuje podczas podwyższenia gotowości obronnej państwa.

§ 8.

Minister właściwy do spraw transportu, w uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej, opracowują plany zamierzeń rzeczowo-finansowych i organizacyjnych zapewniające realizację zadań przez transport oraz utrzymanie infrastruktury transportowej na potrzeby obronne państwa.

§ 9.

Minister Obrony Narodowej, właściwi ministrowie oraz Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szef Agencji Wywiadu i Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego:

1)

przekazują w czasie pokoju ministrowi właściwemu do spraw transportu zestawienia potrzeb w zakresie zapewnienia podległym jednostkom organizacyjnym usług transportowych, o których mowa w § 6, w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny;

2)

gromadzą informacje niezbędne do koordynacji przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny i przekazują je w czasie pokoju ministrowi właściwemu do spraw transportu.

§ 10.

1.

Przygotowanie transportu morskiego na potrzeby obronne państwa obejmuje:

1)

zapewnienie niezbędnej liczby statków oraz infrastruktury portowej do przyjęcia, rozładunku, załadunku oraz przeładunków statków i do przewozów morskich;

2)

organizację przewozów i przeładunków morskich;

3)

zabezpieczenie nawigacyjno-hydrograficzne i ratownictwo morskie;

4)

kontrolę żeglugi morskiej;

5)

gotowość jednostek przewidzianych do militaryzacji do realizacji zadań zgodnie z przeznaczeniem;

6)

organizację remontów okrętów i statków;

7)

organizację obrony obiektów i ochronę obiektów oraz organizację kierowania gospodarką morską;

8)

odtwarzanie infrastruktury portowej i innych obiektów gospodarki morskiej;

9)

planowanie i organizację świadczenia usług transportowych;

10)

organizowanie osłony technicznej infrastruktury morskiej.

2.

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania transportu morskiego na potrzeby obronne państwa.

§ 11.

1.

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami podczas realizowania zadań, o których mowa w § 10, w zakresie:

1)

przygotowania, rozwinięcia i zapewnienia funkcjonowania w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny punktów przeładunkowych w portach morskich i przeładowniach polowych;

2)

utrzymywania w ramach rezerw strategicznych sprzętu specjalistycznego i urządzeń niezbędnych do zorganizowania transportu morskiego i redowego oraz oddziałów przeładunkowych w portach morskich;

3)

typowania i przygotowania statków do wykonywania przewozów morskich;

4)

organizowania dezaktywacji, odkażania, dezynfekcji i deratyzacji statków w uzgodnieniu z ministrami właściwymi do spraw środowiska i zdrowia;

5)

organizowania ochrony i odtwarzania infrastruktury portowej oraz ochrony statków, urzędów i przedsiębiorców realizujących zadania obronne;

6)

utrzymania morskiego potencjału przeładunkowo-transportowego zapewniającego przewozy na potrzeby obronne;

7)

organizowania przewozów morskich Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, w tym sił operacyjnych, ewakuacyjnych, medycznych i zaopatrzeniowych;

8)

przygotowania zaplecza portowego do wojskowych przewozów morskich;

9)

zapewnienia utrzymania łączności na potrzeby kierowania transportem i gospodarką morską w stanach gotowości obronnej państwa;

10)

planowania i realizacji, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, inwestycji związanych z przewozami morskimi na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, gospodarką, ochroną i odtwarzaniem infrastruktury transportu morskiego.

2.

W procesie przygotowań obronnych transportu morskiego, w tym realizacji przedsięwzięć zapewniających bezpieczeństwo statków, uwzględnia się zasady kontroli żeglugi.

1.

Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania żeglugi śródlądowej i śródlądowych dróg wodnych na potrzeby obronne państwa.

2.

Przygotowanie żeglugi śródlądowej i śródlądowych dróg wodnych na potrzeby obronne państwa obejmuje:

1)

ogół przedsięwzięć zapewniających realizację zadań przeprawowych przez jednostki przewidziane do militaryzacji oraz gromadzenie środków do zorganizowania i uruchomienia przepraw promowych lub mostowych w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny;

2)

zabezpieczenie niezbędnych budowli wodnych w rejonach planowanych przepraw promowych lub mostowych;

3)

osłonę techniczną śródlądowych dróg wodnych;

4)

zabezpieczenie niezbędnej liczby statków;

5)

świadczenie usług przewozowych.

§ 19.

1.

Minister właściwy do spraw transportu współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania infrastruktury drogowej, kolejowej i żeglugi śródlądowej na potrzeby obronne państwa.

2.

Przygotowanie infrastruktury drogowej na potrzeby obronne państwa obejmuje:

1)

przystosowanie określonych dróg publicznych do eksploatacji podczas podwyższania gotowości obronnej państwa i w czasie wojny;

2)

organizowanie osłony technicznej dróg o znaczeniu obronnym, a także zabezpieczenie sił i środków do jej realizacji;

3)

sukcesywną budowę objazdów wytypowanych miast i węzłów drogowych, eliminowanie jednopoziomowych skrzyżowań dróg publicznych z liniami kolejowymi o dużej częstotliwości ruchu, a także utrzymanie istniejących dojazdów i bezkolizyjnych skrzyżowań w gotowości eksploatacyjnej;

4)

przygotowanie do budowy dublujących mostów drogowych w rejonach ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej;

5)

wyznaczenie, przystosowanie i utrzymanie dróg dojazdowych zapewniających funkcjonowanie:

a)

przepraw przez przeszkody wodne,

b)

rejonów przeładunkowych,

c)

przeładowni polowych,

d)

baz zaopatrywania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz sojuszniczych sił wzmocnienia;

6)

budowę i utrzymanie drogowych przejść granicznych przewidywanych do wykorzystania przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej i sojusznicze siły wzmocnienia zgodnie z umowami międzynarodowymi;

7)

budowę, przebudowę, rozbudowę i remont drogowych odcinków lotniskowych, czyli odcinków dróg publicznych przystosowanych do startów i lądowań wojskowych statków powietrznych, na trasach określonych przez Ministra Obrony Narodowej;

8)

typowanie do pozyskania niezbędnej ilości materiałów i konstrukcji zapewniających odbudowę obiektów w ramach osłony technicznej dróg o znaczeniu obronnym;

9)

zapewnienie gotowości jednostek przewidzianych do militaryzacji do realizacji zadań osłony technicznej dróg o znaczeniu obronnym w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny;

10)

planowanie wydatków na zadania związane z przygotowaniem sieci drogowej o znaczeniu obronnym, w tym na:

a)

przebudowę, rozbudowę i remont nienormatywnych odcinków dróg i obiektów mostowych,

b)

przygotowanie planistyczno-organizacyjne do budowy dublujących mostów drogowych, o których mowa w pkt 4,

c)

przygotowanie i utrzymanie bezpośrednich dojazdów i dróg łącznikowych, zapewniających funkcjonowanie rejonów przeładunkowych i przepraw przez szerokie przeszkody wodne.

3.

Przygotowanie infrastruktury kolejowej na potrzeby obronne państwa obejmuje:

1)

przystosowanie i utrzymywanie linii kolejowych, stacji oraz kolejowych przejść granicznych, rejonów przeładunkowych, a także punktów ładunkowych w portach morskich i lotniczych, zapewniających przewozy wojskowe;

2)

określanie wykazu linii kolejowych o państwowym znaczeniu wyłącznie ze względów obronnych;

3)

organizowanie osłony technicznej sieci kolejowej oraz gromadzenie materiałów i sprzętu, a także taboru kolejowego w celu zapewnienia osłony technicznej sieci kolejowej;

4)

utrzymanie istniejących objazdów w stałej gotowości eksploatacyjnej;

5)

utrzymywanie niezbędnej liczby stacjonarnych i polowych punktów dezaktywacji i odkażania taboru kolejowego;

6)

zapewnienie łączności kolejowej do działania w czasie wojny między jednostkami sąsiednich rejonowych zarządów kolejowych;

7)

utrzymanie określonych kolejowych przejść granicznych w gotowości eksploatacyjnej zgodnie z umowami międzynarodowymi;

8)

gromadzenie i utrzymywanie rezerw strategicznych oraz typowanie do pozyskania w czasie stałej gotowości obronnej państwa niezbędnej ilości materiałów i konstrukcji zapewniających odbudowę obiektów w ramach osłony technicznej sieci kolejowej;

9)

zapewnienie gotowości jednostek przewidzianych do militaryzacji do realizacji zadań osłony technicznej infrastruktury kolejowej w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny.

4.

Przygotowanie infrastruktury żeglugi śródlądowej na potrzeby obronne państwa obejmuje:

1)

wykonanie dojazdów drogowych do przeładowni polowych, osi przepraw, portów, przystani i umocnionych nabrzeży w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej;

2)

utrzymywanie niezbędnych budowli wodnych w rejonach przewidywanych przepraw promowych i mostowych, utrzymanie w gotowości eksploatacyjnej szlaków żeglownych na śródlądowych drogach wodnych oraz na odcinkach i w miejscach ustalonych w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej;

3)

przygotowanie zespołów wykonawczych i gromadzenie niezbędnych środków technicznych do organizowania osłony technicznej śródlądowych dróg wodnych na odcinkach ustalonych w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej;

4)

zapewnienie osłony hydrometeorologicznej na potrzeby obronne;

5)

utrzymywanie nabrzeży przeładunkowych w miejscach ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej;

6)

organizację i uruchomienie przepraw promowych dla Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych w miejscach i czasie ustalonych w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej;

7)

eksploatację i wykorzystanie przepraw na potrzeby gospodarki i ludności cywilnej.

5.

Minister właściwy do spraw transportu uwzględnia potrzeby w zakresie przygotowania infrastruktury transportowej znaczenia obronnego w działalności statutowej jednostek organizacyjnych jemu podległych i przez niego nadzorowanych realizujących zadania związane z przygotowaniem infrastruktury drogowej i kolejowej.

§ 20.

Minister właściwy do spraw transportu oraz właściwi ministrowie i wojewodowie nadzorują przygotowanie jednostek przewidzianych do militaryzacji, przeznaczonych do realizacji zadań osłony technicznej infrastruktury transportowej w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny.

§ 21.

Minister właściwy do spraw transportu, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, ustala zakres wykorzystania w czasie wojny funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei do ochrony obiektów, mienia i porządku na obszarze kolejowym.

§ 22.

1.

Przygotowanie ochrony transportu na potrzeby obronne państwa obejmuje:

1)

ochronę i obronę obiektów infrastruktury transportowej;

2)

tworzenie pododdziałów ochronnych;

3)

ochronę punktów załadowczych, stacji oraz przewożonych towarów i osób przed oddziaływaniem przeciwnika oraz obronę przeciwdywersyjną i antyterrorystyczną, a także obronę i ochronę przed środkami masowego rażenia;

4)

ochronę i obronę obiektów i urządzeń lotnictwa cywilnego, statków powietrznych realizujących zadania obronne oraz systemów przeznaczonych do zarządzania ruchem lotniczym;

5)

ochronę portów morskich i rzecznych oraz punktów przeładunkowych, baz remontowych statków oraz obiektów i urządzeń zapewniających kierowanie transportem morskim i żeglugą śródlądową;

6)

organizację współdziałania sił i środków ochrony i obrony, w tym jednostek Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, realizujących wspólnie zadania szczególnej ochrony obiektów;

7)

odtwarzanie zasobów sił i środków niezbędnych do realizacji zadań ochronnych.

2.

Realizację zadań określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 zapewniają ministrowie i wojewodowie, w których właściwości znajdują się te obiekty.

3.

Zadania określone w ust. 1 pkt 3-5 realizują Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw transportu oraz wojewodowie przez podległe, wyspecjalizowane formacje uzbrojone, w tym jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

4.

Współdziałanie wszystkich sił i środków będących we właściwości organów, o których mowa w ust. 3, zapewniają wojewodowie, starostowie, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) na terenie ich działania.

§ 23.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Treść rozporządzenia