Obwieszczenie Ministra Zdrowiaz dnia 11 lipca 2016 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu
rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik nr 1 - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy
- Załącznik nr 1 - Wykaz czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
- Załącznik nr 2 - Informacja o substancjach chemicznych, ich mieszanianach, czynnikach lub procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych,
ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub
mutagennym w środowisku pracy , z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie substancji chemicznych ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje odnośnika nr 2 oraz § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie
w sprawie substancji chemicznych ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy , które stanowią:
„
2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy 2014/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. zmieniającej
dyrektywy Rady 92/58/EWG, 92/85/EWG, 94/33/WE, 98/24/WE oraz dyrektywę 2004/37/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady w celu dostosowania ich do rozporządzenia (WE) nr
1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin .
”
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik nr 1 - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy1)Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1908).
Na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
wykaz substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym i sposób ich rejestrowania;
2)
sposób prowadzenia rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania
w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami
technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym;
3)
sposób prowadzenia rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach;
4)
wzory dokumentów dotyczących narażenia pracowników na działanie substancji chemicznych,
ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub
mutagennym oraz sposób przechowywania i przekazywania tych dokumentów do podmiotów
właściwych do rozpoznawania lub stwierdzania chorób zawodowych;
5)
szczegółowe warunki ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowanymi przez substancje
chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym;
6)
warunki i sposób monitorowania stanu zdrowia pracowników narażonych na działanie substancji
chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym.
§ 2.
Wykaz substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym stanowią:
14)W brzmieniu ustalonym przez § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. poz. 1090), które weszło w życie z dniem 11 sierpnia 2015 r.)
substancje chemiczne spełniające kryteria klasyfikacji jako rakotwórcze lub mutagenne
kategorii 1A lub 1B zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia
2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającym
i uchylającym dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającym rozporządzenie (WE)
nr 1907/2006 ;
24)W brzmieniu ustalonym przez § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. poz. 1090), które weszło w życie z dniem 11 sierpnia 2015 r.)
mieszaniny zawierające substancje wymienione w pkt 1 w stężeniach powodujących spełnienie
kryteriów klasyfikacji mieszaniny jako rakotwórczej lub mutagennej kategorii 1A lub
1B zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w pkt 1;
3)
czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone
w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§ 3.
Pracodawca zatrudniający pracownika w warunkach narażenia na działanie substancji
chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym, zwany dalej „pracodawcą”, jest obowiązany wykonywać ich pomiary w
trybie i z częstotliwością określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 227 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, a w szczególności stosować metody wczesnego wykrywania narażenia podczas awarii
lub w przypadku wystąpienia innych nieprzewidzianych okoliczności.
§ 4.
1.
Pracodawca prowadzi rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania
w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami
technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, zawierający następujące
dane:
1)
wykaz procesów technologicznych i prac, w których substancje chemiczne i ich mieszaniny
lub czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym są stosowane, produkowane lub
występują jako zanieczyszczenia bądź produkt uboczny, oraz wykaz tych substancji chemicznych
i ich mieszanin oraz czynników wraz z podaniem ilościowej wielkości produkcji lub
stosowania;
2)
uzasadnienie konieczności stosowania substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników
lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o których mowa
w pkt 1;
3)
wykaz i opis stanowisk pracy, na których występuje narażenie na działanie substancji
chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym;
4)
liczbę pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin,
czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w
tym liczbę kobiet, zwanych dalej „pracownikami”;
5)
określenie rodzaju substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powodujących narażenie, drogę i wielkość narażenia
oraz czas jego trwania;
6)
rodzaje podjętych środków i działań ograniczających poziom narażenia na działanie
substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu
rakotwórczym lub mutagennym.
2.
Dane, o których mowa w ust. 1, pracodawca przekazuje właściwemu państwowemu wojewódzkiemu
inspektorowi sanitarnemu oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy niezwłocznie
po rozpoczęciu działalności oraz corocznie w terminie do dnia 15 stycznia na druku
według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia.
3.
Na podstawie danych o których mowa w ust. 1, przekazanych przez państwowych wojewódzkich
inspektorów sanitarnych Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. J. Nofera w Łodzi prowadzi
Centralny rejestr danych o narażeniu na substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki
lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.
§ 5.
1.
Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr pracowników narażonych na działanie substancji
chemicznych ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym i przechowywać go przez okres 40 lat po ustaniu narażenia, a w przypadku
likwidacji zakładu pracy - przekazać właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi
sanitarnemu.
2.
Rejestr, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1)
datę wpisu do rejestru;
2)
imię, nazwisko pracownika oraz jego stanowisko pracy, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt
3;
3)
numer PESEL, a w przypadku jego braku - numer dokumentu potwierdzającego tożsamość.
3.
Pracodawca przekazuje rejestr, o którym mowa w ust. 1:
1)
właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej - w przypadku jednostek
organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej;
2)
właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i
Administracji - w przypadku jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu
do spraw wewnętrznych lub nadzorowanych przez niego oraz komórek organizacyjnych urzędu
obsługującego tego ministra.
§ 6.
1.
Rejestr substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym występujących w jednostkach organizacyjnych
podległych Ministrowi Obrony Narodowej prowadzi Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii
imienia Generała Karola Kaczkowskiego.
2.
Rejestr substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym występujących w jednostkach organizacyjnych
podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub nadzorowanych przez niego
oraz komórkach organizacyjnych urzędu obsługującego tego ministra prowadzi Główny
Inspektor Sanitarny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
§ 7.
Rejestry, o których mowa w § 4 ust. 1 i 3, w § 5 ust. 1 oraz w § 6, prowadzi się w
formie papierowej lub w postaci elektronicznej.
§ 8.
Dane z rejestrów, o których mowa w § 4 ust. 1, w § 5 ust. 1 oraz w § 6, są udostępniane:
1)
lekarzom sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, których dane
dotyczą, oraz przedstawicielom instytucji wykonujących z mocy odrębnych przepisów
nadzór nad realizacją zadań z zakresu bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników;
2)
lekarzom uprawnionym do orzekania w zakresie chorób zawodowych określonych w przepisach
wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;
3)
pracownikom - w zakresie informacji, które dotyczą ich osobiście, oraz przedstawicielom
pracowników - w zakresie anonimowych informacji zbiorowych.
§ 9.
Pracodawca jest obowiązany:
1)
informować pracownika o opakowaniu, zbiorniku i instalacji zawierających substancje
chemiczne, ich mieszaniny lub czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, a
także o wymaganiach dotyczących oznakowania i znakach ostrzegawczych;
2)
przeprowadzać okresowe szkolenia pracownika w zakresie:
a)
ryzyka dla zdrowia, jakie wynika z oceny narażenia na działanie substancji chemicznych,
ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub
mutagennym i dodatkowego ryzyka wynikającego z palenia tytoniu, oraz środków ostrożności,
które powinny być podejmowane w celu ograniczenia tego narażenia,
b)
wymagań higienicznych, które powinny być spełnione w celu ograniczenia narażenia na
działanie substancji chemicznych ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,
c)
konieczności używania środków ochrony indywidualnej, w tym odzieży ochronnej,
d)
działań zapobiegających wypadkom oraz działań koniecznych do podjęcia przez pracowników,
w tym pracowników pełniących obowiązki ratownicze, podczas działań ratowniczych oraz
wypadków.
§ 10.
1.
Pracodawca jest obowiązany ponadto:
1)
zapewnić udział pracowników lub ich przedstawicieli w projektowaniu i realizacji działań
zapobiegających narażeniu na działanie substancji chemicznych ich mieszanin, czynników
lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym lub ograniczających
poziom tego narażenia;
2)
umożliwić pracownikom i ich przedstawicielom kontrolę stosowania wymagań określonych
w rozporządzeniu oraz w innych przepisach regulujących zasady bezpieczeństwa i higieny
pracy.
2.
Udział pracowników w działaniach, o których mowa w ust. 1, nie zwalnia pracodawcy
od odpowiedzialności za realizację obowiązków określonych prawem.
3.
Pracodawca jest obowiązany informować na bieżąco pracowników i ich przedstawicieli
o narażeniu na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów
technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, a w przypadkach narażenia
powstałego w wyniku awarii i innych zakłóceń procesu technologicznego lub w wyniku
podejmowanych prac remontowych konserwacyjnych i w innych okolicznościach - o przyczynach
powstałego narażenia oraz o środkach zapobiegawczych, jakie już zostały lub będą podjęte
w celu poprawy sytuacji.
§ 11.
1.
Lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami jest obowiązany
zapoznać się z warunkami ich pracy i posiadać udokumentowane informacje dotyczące
rodzaju i wielkości narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin,
czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.
2.
Pracodawca jest obowiązany, na wniosek lekarza, o którym mowa w ust. 1, zlecić prowadzenie
biologicznego monitorowania narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin,
czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym oraz
zastosować inne metody umożliwiające wczesne wykrycie skutków tego narażenia.
3.
Lekarz, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do udzielania informacji:
1)
pracownikowi - o wynikach badań i ocenie jego stanu zdrowia oraz o zakresie profilaktycznej
opieki zdrowotnej, jakiej powinien się poddać po ustaniu pracy w warunkach narażenia
na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym;
2)
pracodawcy, przedstawicielom pracowników oraz działającej w zakładzie pracy komisji
bezpieczeństwa i higieny pracy - o ocenie stanu zdrowia pracowników, dokonanej z uwzględnieniem
tajemnicy lekarskiej.
§ 12.
W przypadku rozpoznania lub podejrzenia u pracownika zmian w stanie zdrowia, stwarzających
podejrzenie, że powstały w wyniku narażenia na działanie substancji chemicznych, ich
mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,
pracodawca, na wniosek lekarza, o którym mowa w § 11 ust. 1, jest obowiązany zlecić
przeprowadzenie dodatkowych badań stanu zdrowia innych pracowników narażonych w podobny
sposób, dokonać weryfikacji uprzedniej oceny tego narażenia, a w razie potrzeby -
zastosować odpowiednie dodatkowe środki zapobiegawcze.
§ 13.
Prowadzone w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia:
1)
centralny rejestr danych o narażeniu na substancje, preparaty, czynniki lub procesy
technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,
2)
rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z
substancjami, preparatami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym,
3)
rejestr pracowników narażonych na działanie substancji, preparatów, czynników lub
procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,
4)
rejestry substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu
rakotwórczym lub mutagennym, występujących w jednostkach organizacyjnych Ministerstwa
Obrony Narodowej i w komórkach organizacyjnych urzędu zapewniającego obsługę Ministrowi
Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi
właściwemu do spraw wewnętrznych
- stają się rejestrami prowadzonymi na podstawie niniejszego rozporządzenia.
§ 14.
Wnioski o zlecenie:
1)
prowadzenia biologicznego monitorowania narażenia na substancje, preparaty, czynniki
lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym lub zastosowania
innych metod umożliwiających wykrycie wczesnych skutków tego narażenia,
2)
przeprowadzenia dodatkowych badań stanu zdrowia innych pracowników, którzy są narażeni
zawodowo na działanie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, dokonania weryfikacji uprzedniej oceny narażenia
zawodowego lub zastosowania odpowiednich dodatkowych środków zapobiegawczych
- złożone i nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów niniejszego rozporządzenia.
§ 15.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia5)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 3 sierpnia 2012 r..6)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia
1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. poz. 2771 oraz
z 2005 r. poz. 1356), które utraciło moc z dniem 9 kwietnia 2012 r. na podstawie art.
88 pkt 3 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1203).
1)
Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie §
1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1908).
2)
Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy 2004/37/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed
zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów
podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy
Rady 89/391 /EWG) (Dz. Urz. UE L 158 z 30.04.2004, str. 50 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 35).
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 1662, z 2015 r. poz. 1066, 1220, 1224, 1240, 1268 i 1735 oraz z 2016 r. poz.
868, 910, 960 i 1053.
4)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r.
zmieniającego rozporządzenie w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników
lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku
pracy (Dz. U. poz. 1090), które weszło w życie z dniem 11 sierpnia 2015 r.
5)
Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 3 sierpnia 2012 r.
6)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia
1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych
o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. poz. 2771 oraz
z 2005 r. poz. 1356), które utraciło moc z dniem 9 kwietnia 2012 r. na podstawie art.
88 pkt 3 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1203).
Załącznik nr 1 - Wykaz czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
1.
Czynniki fizyczne
1.
Promieniowanie jonizujące.
2.
Procesy technologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji chemicznych, ich
mieszanin lub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
1.
Produkcja auraminy.
2.
Procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych, obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych.
3.
Procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie pyłów, dymów i aerozoli
tworzących się podczas rafinacji niklu i jego związków.
4.
Produkcja alkoholu izopropylowego metodą mocnych kwasów.
5.
Prace związane z narażeniem na pył drewna twardego.