Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznejz dnia 23 sierpnia 2012 r.w sprawie domów pomocy społecznej
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
sposób funkcjonowania określonych typów domów pomocy społecznej, zwanych dalej „domami”,
i obowiązujący standard podstawowych usług świadczonych przez domy;
2)
wzór wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie domu;
3)
tryb kierowania i przyjmowania osób ubiegających się o przyjęcie do domu.
§ 2.
1.
Dom funkcjonuje w sposób zapewniający właściwy zakres usług, zgodny ze standardami
określonymi dla danego typu domu, w oparciu o indywidualne potrzeby mieszkańca domu.
2.
W celu określenia indywidualnych potrzeb mieszkańca domu oraz zakresu usług, o których
mowa w ust. 1, dom powołuje zespoły terapeutyczno-opiekuńcze składające się w szczególności
z pracowników domu, którzy bezpośrednio zajmują się wspieraniem mieszkańców.
3.
Do podstawowych zadań zespołów terapeutyczno-opiekuńczych należy opracowywanie indywidualnych
planów wsparcia mieszkańców oraz wspólna realizacja tych planów z mieszkańcami.
4.
Indywidualny plan wsparcia powinien być przygotowany w terminie 6 miesięcy od dnia
przyjęcia mieszkańca do domu.
§ 3.
1.
Dom funkcjonuje w oparciu o indywidualne plany wsparcia mieszkańca domu, opracowywane
z jego udziałem, jeżeli udział ten jest możliwy ze względu na stan zdrowia i gotowość
uczestnictwa w nim mieszkańca.
2.
Działania wynikające z indywidualnego planu wsparcia mieszkańca domu koordynuje pracownik
domu, zwany dalej „pracownikiem pierwszego kontaktu”, wskazany przez mieszkańca domu,
jeżeli wybór ten jest możliwy ze względu na jego stan zdrowia i organizację pracy
domu.
3.
Pracownicy pierwszego kontaktu działają w ramach zespołów terapeutyczno-opiekuńczych.
§ 4.
1.
Strukturę organizacyjną i szczegółowy zakres zadań poszczególnych typów domów określa
opracowany przez dyrektora domu regulamin organizacyjny, przyjęty przez zarząd jednostki
samorządu terytorialnego, a w przypadku domu gminnego - przez wójta, burmistrza lub
prezydenta.
2.
W przypadku gdy prowadzącym dom jest podmiot niepubliczny, regulamin organizacyjny
ustala ten podmiot.
§ 5.
1.
Dom, niezależnie od typu, świadczy usługi:
1)
w zakresie potrzeb bytowych, zapewniając:
a)
miejsce zamieszkania,
b)
wyżywienie,
c)
odzież i obuwie,
d)
utrzymanie czystości;
2)
opiekuńcze, polegające na:
a)
udzielaniu pomocy w podstawowych czynnościach życiowych,
b)
pielęgnacji,
c)
niezbędnej pomocy w załatwianiu spraw osobistych;
3)
wspomagające, polegające na:
a)
umożliwieniu udziału w terapii zajęciowej,
b)
podnoszeniu sprawności i aktywizowaniu mieszkańców domu,
c)
umożliwieniu zaspokojenia potrzeb religijnych i kulturalnych,
d)
zapewnieniu warunków do rozwoju samorządności mieszkańców domu,
e)
stymulowaniu nawiązywania, utrzymywania i rozwijania kontaktu z rodziną i społecznością
lokalną,
f)
działaniu zmierzającym do usamodzielnienia mieszkańca domu, w miarę jego możliwości,
g)
pomocy usamodzielniającemu się mieszkańcowi domu w podjęciu pracy, szczególnie mającej
charakter terapeutyczny, jeżeli mieszkaniec spełnia warunki do takiego usamodzielnienia,
h)
zapewnieniu bezpiecznego przechowywania środków pieniężnych i przedmiotów wartościowych,
i)
finansowaniu mieszkańcowi domu nieposiadającemu własnego dochodu wydatków na niezbędne
przedmioty osobistego użytku, w kwocie nieprzekraczającej 30% zasiłku stałego, o którym
mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zwanej dalej „ustawą”,
j)
zapewnieniu przestrzegania praw mieszkańców domu oraz zapewnieniu mieszkańcom dostępności
do informacji o tych prawach,
k)
sprawnym wnoszeniu i załatwianiu skarg i wniosków mieszkańców domu.
2.
Dom dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, poza usługami, o których
mowa w ust. 1, w zakresie potrzeb edukacyjnych zapewnia:
1)
pobieranie nauki;
2)
uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych;
3)
naukę i wychowanie przez doświadczenia życiowe.
3.
W domu dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie dopuszcza się pobyt
osób, które ukończyły 30 rok życia, jeżeli mają małą zdolność adaptacji do nowego
otoczenia i przebywają w tym domu ponad pięć lat.
4.
Dyrektor domu, w porozumieniu z osobą zainteresowaną, jej rodziną albo przedstawicielem
ustawowym, po zasięgnięciu opinii psychologa, wnioskuje o pozostawienie osoby, o której
mowa w ust. 3, w domu dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie.
§ 6.
1.
Dom uznaje się za spełniający warunki, jeżeli:
1)
w zakresie usług bytowych:
a)
budynek i jego otoczenie nie mają barier architektonicznych,
b)
budynek wielokondygnacyjny ma zainstalowaną windę dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych;
w przypadku domów, o których mowa w art. 56 pkt 3-5 ustawy, zalecana jest winda dostosowana
do potrzeb osób niepełnosprawnych,
c)
budynek jest wyposażony w system przyzywowo-alarmowy i system alarmu przeciwpożarowego,
d)
liczba miejsc w nowo powstającym domu jest nie większa niż 100;
2)
znajdują się w nim następujące pomieszczenia:
a)
pokoje mieszkalne jednoosobowe i wieloosobowe,
b)
pokoje dziennego pobytu,
c)
jadalnia,
d)
gabinet medycznej pomocy doraźnej,
e)
pomieszczenia do terapii i rehabilitacji,
f)
kuchenka pomocnicza,
g)
pomieszczenie pomocnicze do prania i suszenia,
h)
palarnia, jeżeli wśród mieszkańców domu są osoby palące,
i)
pokój gościnny,
j)
miejsce kultu religijnego zgodne z wyznaniem mieszkańca domu, jeżeli nie ma on możliwości
uczestniczenia w nabożeństwach poza domem,
k)
inne pomieszczenia techniczne służące zaspokajaniu potrzeb sanitarnych mieszkańców
domu;
3)
pokój mieszkalny:
a)
jednoosobowy ma powierzchnię nie mniejszą niż 9 m2,
b)
wieloosobowy ma powierzchnię nie mniejszą niż 6 m2 na osobę i:
-
-w przypadku osób poruszających się samodzielnie - jest przeznaczony dla nie więcej niż trzech osób,
-
-w przypadku osób leżących - jest przeznaczony dla nie więcej niż czterech osób,
c)
jest wyposażony w łóżko lub tapczan, szafę, stół, krzesła, szafkę nocną dla każdego
mieszkańca domu oraz odpowiednią do liczby osób mieszkających w pokoju liczbę wyprowadzeń
elektrycznych; w domach, o których mowa w art. 56 pkt 5 ustawy, wyprowadzenia elektryczne
są zabezpieczone przed dostępem dzieci
- przy czym pokój uznaje się za spełniający wymagane normy, o których mowa w lit.
a i b, jeżeli odstępstwo od tych norm poniżej wymaganej wartości nie jest większe
niż 5%;
4)
w zakresie warunków sanitarnych:
a)
liczba łazienek zapewnia możliwość korzystania z każdej przez nie więcej niż pięć
osób, a w przypadku toalet przez nie więcej niż cztery osoby; jeżeli liczba osób leżących
przekracza 50% ogólnej liczby mieszkańców domu, dopuszcza się zmniejszenie liczby
tych pomieszczeń o 25%,
b)
łazienki i toalety są przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych,
c)
w nowo powstającym domu na pokój przypadają jedna toaleta oraz łazienka, w której
wyposażeniu znajduje się wanna lub prysznic;
5)
pomieszczenia mieszkalne domu są czyste, sprzątane w miarę potrzeby, nie rzadziej
niż raz dziennie, estetyczne i wolne od nieprzyjemnych zapachów;
6)
w zakresie wyżywienia i organizacji posiłków:
a)
mieszkańcom domu zapewnia się co najmniej 3 posiłki dziennie, a w przypadku domów,
o których mowa w art. 56 pkt 5 ustawy, co najmniej 4 posiłki dziennie,
b)
zapewnia się wybór zestawu posiłków lub możliwość otrzymania posiłku dodatkowego oraz
posiłku dietetycznego, zgodnie ze wskazaniem lekarza,
c)
dla każdego z posiłków czas wydawania wynosi 2 godziny, z tym że ostatni posiłek jest
podawany nie wcześniej niż o godz. 1800,
d)
podstawowe produkty żywnościowe oraz napoje są dostępne przez całą dobę,
e)
mieszkaniec może spożywać posiłki w pokoju mieszkalnym,
f)
w razie potrzeby mieszkaniec jest karmiony;
7)
mieszkańcom domu nieposiadającym własnej odzieży i obuwia oraz możliwości ich zakupienia
z własnych środków zapewnia się odzież i obuwie odpowiedniego rozmiaru, dostosowane
do ich potrzeb i pory roku, utrzymane w czystości i wymieniane w razie potrzeby, w
tym:
a)
odzież całodzienną - co najmniej dwa zestawy,
b)
odzież zewnętrzną: płaszcz lub kurtkę - co najmniej jeden zestaw,
c)
bieliznę dzienną - co najmniej 4 komplety,
d)
bieliznę nocną - co najmniej 2 komplety,
e)
co najmniej jedną parę obuwia oraz pantofle domowe
- przy czym w przypadku mieszkańców leżących zaopatrywanie w odzież i obuwie dostosowuje
się do potrzeb wynikających z ich stanu zdrowia;
8)
mieszkańcom domu zapewnia się pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, a w przypadku
gdy sami nie są w stanie zapewnić sobie środków czystości i środków higienicznych,
zapewnia się im w szczególności:
a)
w miarę potrzeby: mydło, pastę i szczoteczkę do mycia zębów oraz środki piorące, szampon
do mycia włosów, a dla mężczyzn i starszych chłopców - przybory do golenia,
b)
co najmniej dwie sztuki ręczników, zmienianych w miarę potrzeby, nie rzadziej niż
raz na tydzień,
c)
pościel, zmienianą w miarę potrzeby, nie rzadziej niż raz na dwa tygodnie;
9)
dzieci mają zapewnione zabawki odpowiednie do ich wieku i sprawności;
10)
w zakresie usług opiekuńczych i wspomagających zapewnia się mieszkańcom domu:
a)
świadczenie pracy socjalnej,
b)
organizację terapii zajęciowej w pracowniach terapii, a w przypadku osób przebywających
w domach, o których mowa w art. 56 pkt 3 i 4 ustawy, również w warsztatach terapii
zajęciowej,
c)
możliwość korzystania z biblioteki lub punktu bibliotecznego oraz codziennej prasy,
a także możliwość zapoznania się z przepisami prawnymi dotyczącymi domów,
d)
organizację świąt i uroczystości okazjonalnych oraz umożliwia się udział w imprezach
kulturalnych i turystycznych,
e)
możliwość kontaktu z kapłanem i udział w praktykach religijnych, zgodnie z wyznaniem
mieszkańca domu,
f)
regularny kontakt z dyrektorem domu w określonych dniach tygodnia i godzinach, podanych
do wiadomości w dostępnym miejscu,
g)
sprawienie pogrzebu, zgodnie z wyznaniem zmarłego mieszkańca domu.
2.
Warunkiem efektywnej realizacji usług opiekuńczych i wspomagających jest:
1)
zatrudnianie w pełnym wymiarze czasu pracy nie mniej niż dwóch pracowników socjalnych
na stu mieszkańców domu;
2)
zapewnianie mieszkańcom domu kontaktu z psychologiem, a w przypadku mieszkańców domu
przebywających w domach, o których mowa w art. 56 pkt 3 ustawy, również z psychiatrą;
3)
posiadanie wskaźnika zatrudnienia pracowników zespołu terapeutyczno-opiekuńczego,
zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w odpowiednim typie domu dla:
a)
osób w podeszłym wieku - nie mniej niż 0,4 na jednego mieszkańca domu,
b)
osób przewlekle somatycznie chorych - nie mniej niż 0,6 na jednego mieszkańca domu,
c)
osób przewlekle psychicznie chorych - nie mniej niż 0,5 na jednego mieszkańca domu,
d)
osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie - nie mniej niż 0,5 na jednego mieszkańca
domu,
e)
dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie - nie mniej niż 0,6 na jednego
mieszkańca domu,
f)
osób niepełnosprawnych fizycznie - nie mniej niż 0,5 na jednego mieszkańca domu
- przy czym przy ustalaniu wskaźników zatrudnienia uwzględnia się również wolontariuszy,
stażystów, praktykantów oraz osoby odbywające służbę zastępczą w domu, jeżeli pracują
bezpośrednio z mieszkańcami domu; przy wyliczaniu wskaźnika udział tych osób nie może
przekroczyć 30% ogólnej liczby osób zatrudnionych w zespole terapeutyczno-opiekuńczym;
4)
uczestniczenie pracowników zespołu terapeutyczno-opiekuńczego co najmniej raz na dwa
lata w organizowanych przez dyrektora domu szkoleniach na temat praw mieszkańca domu
oraz kierunków prowadzonej terapii, a także metod pracy z mieszkańcami.
§ 7.
Podmiot występujący o zezwolenie na prowadzenie domu składa wniosek o wydanie zezwolenia
na prowadzenie domu pomocy społecznej, którego wzór określa załącznik do rozporządzenia.
§ 8.
1.
Do domu kieruje się na podstawie:
1)
pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie do domu, zwanej dalej „osobą
ubiegającą się”, złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej
miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu jej kierowania; za zgodą osoby ubiegającej
się lub jej przedstawiciela ustawowego wniosek może zgłosić inna osoba fizyczna lub
prawna, a także powiatowe centrum pomocy rodzinie lub ośrodek pomocy społecznej;
2)
rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ośrodka
pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej
się w dniu jej kierowania, zawierającego w szczególności pisemne stwierdzenie braku
możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę.
2.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się:
1)
decyzję o przyznaniu osobie ubiegającej się zasiłku stałego oraz jej pisemną zgodę
na ponoszenie opłaty za pobyt w domu;
2)
decyzję organu emerytalno-rentowego ustalającego wysokość emerytury lub renty oraz
pisemną zgodę na ponoszenie opłaty i na jej potrącanie przez właściwy organ emerytalno-rentowy
ze świadczenia emerytalnego lub rentowego, zgodnie z odrębnymi przepisami;
3)
oświadczenia o wysokości dochodu osoby ubiegającej się, małżonka, zstępnych przed
wstępnymi zobowiązanych do ponoszenia opłaty, oświadczenie o wysokości dochodu osoby
małoletniej, w przypadku gdy opłatę będzie ponosić przedstawiciel ustawowy;
4)
zaświadczenie, o którym mowa w art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ;
5)
pisemną zgodę osoby ubiegającej się lub przedstawiciela ustawowego na potrącanie z
zasiłku stałego opłaty za pobyt w domu - w przypadku wyrażenia takiej zgody;
6)
pisemną zgodę ośrodka pomocy społecznej na potrącanie z zasiłku stałego osoby ubiegającej
się opłaty za pobyt w domu - w przypadku skierowania do domu ponadgmninnego.
3.
W przypadku gdy do domu kieruje się osobę na podstawie orzeczenia sądu, wydanie decyzji
o skierowaniu do domu nie wymaga przedłożenia dokumentów, o których mowa w ust. 1
i 2. Dokumenty te powinny zostać skompletowane w terminie nieprzekraczającym trzech
miesięcy od dnia wydania decyzji o skierowaniu do domu.
4.
Dokumenty określone w ust. 1 i 2 kompletuje ośrodek pomocy społecznej, o którym mowa
w ust. 1 pkt 1. Ośrodek ten wydaje decyzję o skierowaniu do domu, a w przypadku gdy
osobę ubiegającą się kieruje się do domu o zasięgu ponadgminnym, dokumenty te ośrodek
przekazuje do właściwego ze względu na siedzibę domu powiatowego centrum pomocy rodzinie.
§ 9.
W nagłych wypadkach, wynikających ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie
osoby w domu może nastąpić poza kolejnością oraz bez przedłożenia dokumentów, o których
mowa w § 8 ust. 1 i 2. Dokumenty te powinny zostać skompletowane przez ośrodek pomocy
społecznej, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, w terminie trzech miesięcy od dnia przyjęcia
tej osoby do domu.
§ 10.
Osoba ubiegająca się jest kierowana do domu na czas nieokreślony, chyba że wystąpi
ona lub jej przedstawiciel ustawowy z wnioskiem o skierowanie do domu na czas określony.
§ 11.
Przed przyjęciem osoby do domu pracownik socjalny tego domu ustala jej aktualną sytuację
w miejscu zamieszkania lub pobytu, która stanowi podstawę indywidualnego planu wsparcia
po przyjęciu tej osoby do domu.
§ 12.
1.
Dyrektor domu zawiadamia pisemnie osobę ubiegającą się lub jej przedstawiciela ustawowego
o terminie przyjęcia do domu.
2.
Osobę, która przybyła do domu, przyjmuje dyrektor lub osoba przez niego wyznaczona.
3.
Dyrektor lub osoba przez niego wyznaczona przeprowadza rozmowę z osobą przyjmowaną
oraz z jej przedstawicielem ustawowym, podczas której ustala jej aktualną sytuację,
odnotowuje zmiany zaistniałe w jej sytuacji od momentu złożenia wniosku oraz ustala
wstępne warunki pobytu, a także informuje o zakresie świadczonych usług.
§ 13.
O przyjęciu do domu osoby skierowanej dyrektor domu zawiadamia niezwłocznie organ
lub podmiot prowadzący dom.
§ 14.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej
z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz.
1837), które utraciło moc z dniem 2 lipca 2012 r. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy
z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców
(Dz. U. Nr 106, poz. 622, Nr 131, poz. 764, Nr 133, poz. 767 i Nr 187, poz. 1110).
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r.
Nr 202, poz. 1551, Nr 219, poz. 1706 i Nr 221, poz. 1738, z 2010 r. Nr 28, poz. 146,
Nr 40, poz. 229, Nr 81, poz. 527, Nr 125, poz. 842 i Nr 217, poz. 1427, z 2011 r.
Nr 81, poz. 440, Nr 106, poz. 622 i Nr 149, poz. 887 oraz z 2012 r. poz. 579.
3)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej
z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz.
1837), które utraciło moc z dniem 2 lipca 2012 r. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy
z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców
(Dz. U. Nr 106, poz. 622, Nr 131, poz. 764, Nr 133, poz. 767 i Nr 187, poz. 1110).