Ustawaz dnia 26 października 1971 r.o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów
Treść ustawy
Art. 1.
1.
Ochrona gruntów rolnych polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze,
na zapobieganiu obniżania ich urodzajności oraz na przywracaniu wartości użytkowych
gruntom, które utraciły charakter gruntów rolnych na skutek działalności nierolniczej.
2.
Gruntami rolnymi są służące bezpośrednio celom produkcji rolniczej:
1)
grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne, to jest grunty orne, sady,
łąki trwałe, pastwiska trwałe oraz grunty pod uprawami wieloletnimi, jak chmielniki
i winnice,
2)
grunty pod stawami rybnymi,
3)
tereny rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym również zagrodowego,
4)
tereny pasów wiatrochronnych,
5)
tereny urządzeń przeciwerozyjnych,
6)
tereny ogrodów działkowych.
Art. 2.
1.
Ochrona gruntów leśnych polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne,
na zapobieganiu obniżania ich produktywności oraz na przywracaniu wartości użytkowych
gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych na skutek działalności nieleśnej.
2.
Gruntami leśnymi są grunty określone w przepisach o państwowym gospodarstwie leśnym
i w przepisach o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa
oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych.
Art. 3.
1.
Przeznaczanie gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne polega
na ustalaniu innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania tych gruntów.
2.
Na cele nierolnicze można przeznaczać przede wszystkim nieużytki oraz grunty rolne
ujęte w ewidencji gruntów w klasach VI i V.
3.
Na cele nieleśne można przeznaczać przede wszystkim odosobnione, drobne kompleksy
gruntów leśnych, a w razie ich braku części większych kompleksów gruntów leśnych w
miejscu najmniej narażonym na ujemne oddziaływanie inwestycji; w pierwszej kolejności
należy brać pod uwagę grunty leśne o niskiej jakości siedlisk, a także dążyć do oszczędzania
wartościowych drzewostanów.
Art. 4.1 orzeczenie
1.
Obszary gruntów rolnych lub leśnych przeznaczane na cele nierolnicze lub nieleśne
należy ograniczać do najmniejszych rozmiarów niezbędnych dla realizacji określonych
celów.
2.
Przy projektowaniu budowy lub rozbudowy zakładów produkcyjnych należy, w sposób gospodarczo
uzasadniony, wprowadzać do technologii produkcji takie zmiany, które mogą mieć wpływ
na zmniejszenie powierzchni zajmowanych gruntów oraz na wyeliminowanie szkodliwego
oddziaływania na przyległe grunty rolne i leśne.
3.
Wskaźniki normatywne zapotrzebowania terenów na cele nierolnicze lub nieleśne, jak
również na cele budownictwa związanego z produkcją rolniczą lub leśną, podlegają stałej
weryfikacji w kierunku ich racjonalnego ograniczania.
Art. 5.
Przepisy art. 3 i 4 obowiązują przy opracowywaniu perspektywicznych planów rozwoju
gospodarki narodowej, planów regionalnych, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
projektów wyznaczania terenów budowlanych na obszarach wsi oraz wydawaniu decyzji
o lokalizacji i sporządzaniu planów realizacyjnych.
Art. 6.
1.
Przeznaczenie na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów rolnych lub leśnych wymaga
uzyskania zezwolenia właściwego organu.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady udzielania zezwoleń na przeznaczanie
gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne i właściwość organów
w tym zakresie.
Art. 7.
1.
Ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczące określenia
granic gruntów rolnych lub leśnych przeznaczonych w tych planach do użytkowania rolniczego
lub leśnego można zmieniać wyłącznie w trybie okresowej analizy i aktualizacji tych
planów.
2.
W przypadku przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów
rolnych lub leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne, organy do spraw rolnictwa i
leśnictwa prezydiów powiatowych rad narodowych, w porozumieniu z innymi zainteresowanymi
organami tych prezydiów, a w odniesieniu do gruntów leśnych znajdujących się pod zarządem
Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego - w porozumieniu z właściwym przedsiębiorstwem
lasów państwowych, sporządzają gospodarczo uzasadniony program rolniczego lub leśnego
wykorzystania tych gruntów w okresie od chwili podjęcia decyzji o ich przeznaczeniu
do czasu faktycznego ich wyłączenia z produkcji rolniczej lub leśnej.
3.
Program wykorzystania gruntów rolnych lub leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze
lub nieleśne, o których mowa w ust. 2, po przedstawieniu użytkującym grunty zainteresowanym
osobom prawnym lub fizycznym oraz zebraniu ich uwag i opinii, podlega przedłożeniu
do zatwierdzenia równocześnie z planem zagospodarowania przestrzennego.
4.
Rada Ministrów określi zasady i sposób sporządzania programów, o których mowa w ust.
2.
Art. 8.
1.
Ustala się regiony intensywnego rozwoju rolnictwa oraz regiony intensywnego rozwoju
gospodarki leśnej, w których ogranicza się lokalizowanie nowych zakładów przemysłowych.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia regiony intensywnego rozwoju rolnictwa
i gospodarki leśnej oraz rodzaj zakładów, które mogą być lokalizowane w tych regionach.
Art. 9.
1.
Przeznaczenie lasów i gruntów leśnych położonych w granicach administracyjnych oraz
wokół dużych miast, ośrodków przemysłowych i uzdrowisk na cele nie związane z gospodarką
leśną, ochroną zdrowia i wypoczynkiem jest ograniczone.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady wyznaczania obszarów, o których
mowa w ust. 1, oraz rodzaje ograniczeń dotyczących tych obszarów.
Art. 10.
1.
Nabywca gruntów rolnych lub leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze lub nieleśne,
nabywanych w drodze cywilnoprawnej, na podstawie przepisów o zasadach i trybie wywłaszczania
nieruchomości lub przepisów o przekazywaniu nieruchomości, uiszcza na rzecz Skarbu
Państwa należność z tytułu nabycia gruntów rolnych lub leśnych oraz stałą opłatę roczną
z tytułu ich użytkowania.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia kategorie nabywców spoza sfery produkcji
materialnej, podlegających zwolnieniu od stałych opłat rocznych.
Art. 11.
1.
Podstawą wymiaru wysokości należności i stałej opłaty rocznej za grunty rolne lub
leśne nabyte na cele nierolnicze lub nieleśne jest wartość korzyści utraconych w wyniku
wyłączenia danego obszaru gruntów rolnych lub leśnych z produkcji rolniczej lub leśnej.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia sposób ustalania, wysokość należności
i stałych opłat oraz właściwość organów w tych sprawach.
Art. 12.
1.
W przypadku gdy nabywcą gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne
jest jednostka gospodarki uspołecznionej, ustala się następujące zasady pokrywania
kosztów z tytułu nabycia oraz użytkowania gruntów:
1)
należność z tytułu nabycia gruntów oraz suma stałych opłat rocznych w okresie budowy
obiektu stanowią element kosztów inwestycji,
2)
stała opłata roczna z tytułu użytkowania gruntów stanowi element kosztów działalności
danej jednostki.
2.
Zasady, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się przy projektowaniu danej inwestycji.
Art. 13.
1.
Przy nabywaniu gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne w drodze
cywilnoprawnej oraz w trybie przepisów o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
należność z tytułu nabycia gruntów uiszczaną na rzecz Skarbu Państwa zmniejsza się
o kwotę wypłaconą właścicielowi gruntów rolnych lub leśnych.
2.
W razie nabycia gruntów rolnych lub leśnych położonych w granicach miast i osiedli
na cele nierolnicze lub nieleśne, stałą opłatę roczną uiszczaną na rzecz Skarbu Państwa
zmniejsza się o wysokość opłat uiszczanych z tytułu wieczystego użytkowania gruntów.
Art. 14.
Należność z tytułu nabycia nie dotyczy gruntów podlegających rekultywacji i zagospodarowaniu.
W stosunku do tych gruntów obowiązują stałe opłaty roczne w okresie od wyłączenia
z produkcji rolniczej lub leśnej do czasu zakończenia ich rekultywacji.
Art. 15.
1.
Nabywca gruntów rolnych w klasach I-IV nabytych na cele nierolnicze może być zobowiązany
do zdjęcia na koszt własny wierzchniej warstwy ziemi uprawnej i dostarczenia jej na
wskazane miejsce.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady i warunki zdejmowania wierzchniej
warstwy ziemi uprawnej, dostarczania jej na wskazane miejsce i wykorzystywania oraz
właściwość organów w tych sprawach.
Art. 16.
1.
Właściciel gruntów rolnych obowiązany jest do ich rolniczego użytkowania.
2.
Kontrolę rolniczego użytkowania gruntów rolnych, o której mowa w ust. 1, sprawują
organy do spraw rolnictwa i leśnictwa prezydiów powiatowych rad narodowych.
Art. 17.
1.
Właściciel gruntów rolnych i leśnych obowiązany jest do przeciwdziałania erozji gleb.
2.
Organ do spraw rolnictwa i leśnictwa prezydium powiatowej rady narodowej może, ze
względu na ochronę gleb przed erozją, zobowiązać właściciela gruntów rolnych do wprowadzenia
zadrzewienia, zakrzewienia lub założenia trwałych użytków zielonych na gruntach podlegających
erozji lub stepowieniu.
3.
Obowiązek konserwowania i utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych
należy do właściciela gruntów, na których znajdują się te urządzenia.
4.
Ministrowie Rolnictwa oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w porozumieniu z zainteresowanymi
ministrami oraz Prezesem Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej ustalą w drodze rozporządzenia
sposób określania gruntów rolnych i leśnych zagrożonych erozją oraz zasady i tryb
przeciwdziałania erozji.
Art. 18.
1.
Grunty, które utraciły charakter gruntów rolnych lub leśnych na skutek działalności
nierolniczej lub nieleśnej, podlegają rekultywacji i zagospodarowaniu.
2.
Rekultywacja polega na przywróceniu gruntom określonym w ust. 1 wartości użytkowej
przez wykonanie właściwych zabiegów technicznych, agrotechnicznych i biologicznych.
3.
Zagospodarowanie zrekultywowanych gruntów polega na wykonywaniu odpowiednich zabiegów
umożliwiających wykorzystanie tych gruntów dla celów gospodarki rolnej, leśnej, wodnej,
komunalnej lub innej.
Art. 19.
1.
Obowiązek rekultywacji gruntów spoczywa na osobie prawnej lub fizycznej, której działalność
stała się przyczyną utraty wartości użytkowej tych gruntów.
2.
Do zagospodarowania zrekultywowanego gruntu zobowiązana jest osoba prawna lub fizyczna
właściwa do prowadzenia na tym gruncie działalności zgodnej z jego przeznaczeniem.
Art. 20.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady rekultywacji i
zagospodarowania gruntów, tryb postępowania w tym zakresie oraz sposób pokrywania
kosztów rekultywacji i zagospodarowania.
Art. 21.
1.
W przypadku nie usprawiedliwionego niewykonywania przez zobowiązanego obowiązków przewidzianych
w art. 16, 17 lub 19 organ do spraw rolnych prezydium powiatowej rady narodowej wydaje
decyzję w przedmiocie konkretnego określenia tych obowiązków.
2.
Do egzekucji świadczeń stosuje się przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151).
Art. 22.
1.
Sposób wykorzystania gruntów rolnych lub leśnych nabytych na cele nierolnicze lub
nieleśne oraz wykonania obowiązków określonych w art. 15 podlega kontroli.
2.
W przypadku stwierdzenia, że określony obszar gruntów rolnych lub leśnych nabytych
na cele nierolnicze lub nieleśne jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem, w stosunku
do takiego obszaru stosuje się stałą opłatę roczną podwyższoną o 300%.
3.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady przeprowadzania kontroli, o
której mowa w ust. 1, oraz właściwość organów w tych sprawach.
Art. 23.
W ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w art. 8 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
W przypadku wywłaszczenia gruntów rolnych lub leśnych od osób fizycznych i osób prawnych
nie będących jednostkami państwowymi, dla których rolnictwo jest wyłącznym źródłem
utrzymania, prezydia powiatowych rad narodowych mogą w przypadkach gospodarczo uzasadnionych
ustalać ceny wyższe od cen ustalonych za grunty określone w ust. 1, z tym jednak że
cena tych gruntów nie powinna przekraczać cen, jakie kształtują się w obrocie między
rolnikami.
”
Art. 24.
W ustawie z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym wprowadza się następujące zmiany:
1)
skreśla się art. 4;
2)
w art. 7:
a)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego określi w drodze rozporządzenia organy uprawnione
do wydawania zezwoleń na zmianę uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania gruntu, tryb
wydawania zezwoleń, a także przypadki, w których wydanie zezwolenia nie jest wymagane.
”
,
b)
skreśla się ust. 4-6;
3)
art. 15 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 15.
Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego określi w drodze rozporządzenia organy uprawnione
do wyłączania lasów, gruntów leśnych i nieleśnych z państwowego gospodarstwa leśnego
i ich przekazywania, zasady i tryb postępowania w tym zakresie oraz zasady i tryb
włączania lasów, gruntów leśnych i nieleśnych do państwowego gospodarstwa leśnego.
”
;
4)
w art. 17:
a)
w ust. 1 po wyrazie „Leśnictwa” dodaje się wyrazy „lub upoważniony przez niego organ” oraz skreśla się wyrazy „i samorządowych”,
b)
w ust. 2 skreśla się wyrazy „w porozumieniu z zainteresowanym ministrem.”;
5)
art. 19 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 19.
Zmiana uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania gruntu może nastąpić na wniosek jednostki
zarządzającej lasem i gruntem leśnym w trybie określonym w art. 7 ust. 3.
”
Art. 25.
Przepisy art. 10-14 i 22 dotyczą także gruntów rolnych i leśnych nabytych na cele
nierolnicze przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, o ile do tego dnia nie
rozpoczęto na tych gruntach budowy zamierzonych inwestycji lub innej działalności
związanej z ich przeznaczeniem.
Art. 26.
Rada Ministrów określi tryb i zakres stosowania przepisów ustawy do terenów niezbędnych
na cele obronności kraju oraz do terenów morskiego pasa nadbrzeżnego.
Art. 27.
Przepisów ustawy nie stosuje się do określonych przepisami prawa górniczego spraw
czasowego i tymczasowego zajęcia nieruchomości oraz naprawy szkód górniczych.
Art. 28.
Przepisy ustawy dotyczące właściciela gruntów stosuje się odpowiednio do posiadacza
samoistnego i zależnego.
Art. 29.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych zachowują moc, w zakresie uregulowanym ustawą,
przepisy dotychczasowe, o ile nie są sprzeczne z przepisami niniejszej ustawy.
Art. 30.
Przepisy ustawy dotyczące:
1)
prezydiów wojewódzkich rad narodowych stosuje się odpowiednio do prezydiów rad narodowych
miast wyłączonych z województw,
2)
prezydiów powiatowych rad narodowych stosuje się odpowiednio do prezydiów rad narodowych
miast stanowiących powiaty oraz prezydiów dzielnicowych rad narodowych w miastach
wyłączonych z województw.
Art. 31.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1972 r.